อนุสาวรีย์พ่อขุนผาเมือง..ศูนย์รวมจิตใจของชาวเพชรบูรณ์

แม้ว่าหลักฐานทางประวัติศาสตร์จะไม่ชี้ชัดว่าเมืองราดอยู่บริเวณใด  แต่ชาวเพชรบูรณ์สำนึกในคุณงามความดีของพ่อขุนผาเมืองที่ทรงเป็นเจ้าเมืองผู้กอบกู้อิสรภาพกรุงสุโขทัยจากขอม ทรงเสียสละไม่เห็นแก่ ลาภ ยศ และอำนาจ  โดยสถาปนาให้พ่อขุนบางกลางหาวพระสหายเป็นกษัตริย์ครองกรุงสุโขทัย ด้วยเหตุนี้ ชาวเพชรบูรณ์จึงพร้อมใจกันสร้าง “อนุสาวรีย์พ่อขุนผาเมือง” เพื่อลำลึกถึงคุณงามความดีของพระองค์

อนุสาวรีย์พ่อขุนผาเมือง ตั้งอยู่บริเวณสี่แยกพ่อขุนผาเมือง จุดตัดของทางหลวงหมายเลข 21 กับทางหลวงหมายเลข 12 บ้านน้ำชุน อำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์ พระรูปทำด้วยโลหะในอิริยาบถยืน พระหัตถ์ขวาทรงดาบปักลงดิน พระหัตถ์ซ้ายชี้ลงพื้น อนุสาวรีย์แห่งนี้สร้างขึ้นในปี พ.ศ.2520  เพื่อเป็นการระลึกถึงเกียรติคุณความดี วีรกรรม ความกล้าหาญ ความเสียสละของวีระกษัตริย์ไทย ปัจจุบันกลายเป็นที่เคารพสักการะของชาวเพชรบูรณ์ รวมทั้งผู้คนที่เดินทางผ่านไปมา

พ่อขุนผาเมือง ปรากฏชื่อในหลักศิลาจารึกสุโขทัยหลักที่  2  ( จารึกวัดศรีชุม) ทรงเป็นโอรสพ่อขุนนาวนำถม  ผู้ครองเมืองราด กษัตริย์ขอมยกพระราชธิดา คือ พระนางสิงขรเทวีให้อภิเษกสมรสด้วย  พระราชทานนามสถาปนาเป็น  “กมรเต็งอัญศรีอินทรบดินทราทิตย์”  และพระราชทานพระขรรค์ไชยศรี  เป็นเครื่องราชกกุธภัณฑ์

พ่อขุนผาเมือง (เจ้าเมืองราด) วีระกษัตริย์ไทยผู้ทรงพระปรีชาสามารถทางการทหารและการเมือง ต่อสู้ทำสงครามกับขอมเพื่อรักษาดินแดนสุโขทัยเอาไว้ในปีพุทธศักราช 1800 โดยร่วมมือกับพ่อขุนบางกลางหาว (พ่อขุนศรีอินทราทิตย์) และยึดเมืองสุโขทัยคืนจากขอมสมาสโขลญลำพงได้ ในเวลาต่อมาได้ทรงสถาปนาพ่อขุนบางกลางหาวขึ้นเป็นกษัตริย์ครองกรุงสุโขทัย และถวายพระนามว่า "ศรีอินทรบดินทราทิตย์

           สำหรับชาวเพชรบูรณ์นั้น การระลึกถึงพ่อขุนผาเมืองไม่ได้เป็นเพียงการบันทึกทางประวัติศาสตร์ แต่ยังเป็นศูนย์รวมจิตใจ และเตือนใจคนรุ่นหลังถึงความเสียสละ ความกล้าหาญ และความเป็นผู้นำของพระองค์ ทุกปีจะมีการจัดงาน “วันพ่อขุนผาเมือง” เพื่อรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณและเผยแพร่ประวัติศาสตร์ให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้ หากมองในมิติการพัฒนาเมือง การมีบุคคลทางประวัติศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่เช่นพ่อขุนผาเมือง ถือเป็นทุนทางวัฒนธรรมที่สำคัญ สามารถต่อยอดสู่การท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรม ทำให้เมืองหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์เป็นแหล่งเรียนรู้รากเหง้าและความเป็นมาของชาติไทย

           เรื่องราวของพ่อขุนผาเมืองจึงมิได้เป็นเพียงตำนานที่เล่าขาน หากแต่เป็นประวัติศาสตร์ที่แสดงถึงบทบาทของผู้นำผู้ยิ่งใหญ่ ที่พร้อมสละประโยชน์ส่วนตนเพื่อความมั่นคงของบ้านเมือง และเป็นแรงบันดาลใจให้กับคนไทยรุ่นหลัง โดยเฉพาะชาวหล่มสักที่ภาคภูมิใจในดินแดนบ้านเกิดซึ่งเคยเป็นศูนย์กลางของผู้นำผู้กล้าหาญในอดีตมาจนถึงปัจจุบัน